جعل رایانه‌ای در نظام حقوقی ایران با تاکید بر شرط قابلیت استناد داده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشگاه مازندران

10.22099/jls.2025.53069.5314

چکیده

بند «الف» از ماده 734 قانون مجازات اسلامی در خصوص جعل رایانه‌ای به «تغییر یا ایجاد داده‎های قابل استناد یا ایجاد یا واردکردن متقلبانه داده به آن‌ها» اشاره دارد. با این حال مقصود از شرط «قابل استناد» به عنوان شرط بنیادین ذکر شده در قانون، مشخص نیست و داشتن ارزش اثباتی، قابل استناد بودن در مقام دفاع و دعوا و داشتن ارزش قضایی از جمله تعاریف ذکر شده توسط حقوق‌دانان در مورد عبارت مذکور است. با استفاده از ماده 685 قانون آیین دادرسی کیفری و دیگر مواد قانونی می‌توان گفت عدم خدشه به اوصاف «صحت و تمامیت، اعتبار و انکارناپذیری داده‌ها» در تحقق قابل استناد بودن داده شرط است؛ همچنین می‌توان با استفاده از قانون تجارت الکترونیک داده قابل استناد را داده‌ای دانست که با شرایط داده پیام مطمئن منطبق است؛ به عبارتی هر داده پیام دارای ارزش اثباتی، لزوما داده قابل استناد نمی‌باشد. در هر حال تردیدی نیست داده‌هایی که در مورد آنها تمهیدات امنیتی به کار برده نشده است و با لحاظ مواردی مانند عدم انتساب معقول، آسیب پذیری در برابر سوءاستفاده و دستکاری، قابل اطمینان نباشند، موضوع جعل رایانه‌ای نخواهند بود که برای نمونه می‌توان به ایجاد صفحه در شبکه‌های اجتماعی به نام دیگری در حالتی که احراز هویت مناسب انجام صورت نگرفته است اشاره کرد. به علاوه، قابلیت انتساب معقول داده، داشتن ارزش حقوقی و امکان به اشتباه انداختن اشخاص متعارف از دیگر شرایط جعل رایانه‌ای است که این شرایط از عبارت قابل استناد، مفهوم جعل، شرایط جعل سنتی و اصول حقوقی قابل فهم است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Computer-related Forgery in the Iranian Legal System with Emphasis on the Condition of Data Admissibility

نویسنده [English]

  • reza hadizadeh
PhD in Criminal Law and Criminology, University of Mazandaran
چکیده [English]

Clause (a) of Article 734 of the Islamic Penal Code, concerning computer forgery, refers to "altering or creating credible data, or fraudulently generating or inserting data into them." However, the precise meaning of the term “credible”, as a fundamental condition mentioned in the law, is not clearly defined. Legal scholars have offered various interpretations of the term, including having probative value, admissibility in defense or litigation, and possessing judicial significance.



Nevertheless, based on Article 685 of the Criminal Procedure Code and other relevant legal provisions, it can be argued that preserving the characteristics of accuracy, integrity, validity, and non-repudiation is essential for data to be considered credible. Furthermore, under the Electronic Commerce Law, credible data may be understood as data that meets the criteria of a reliable message. In other words, not every data message with probative value is necessarily deemed credible.



there is no doubt that data lacking appropriate security safeguards—and which, due to factors such as the absence of reasonable attribution or vulnerability to misuse and manipulation, cannot be deemed trustworthy—do not fall within the scope of computer forgery. For example, creating a social media profile under another person's name in the absence of proper authentication would not constitute computer forgery.



Additionally, reasonable attribution of data, legal significance, and the potential to mislead ordinary individuals are further necessary conditions for establishing computer forgery. These requirements can be inferred from the concept of "credible data," the notion of forgery, the elements of traditional forgery, and general legal principles

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: computer forgery
  • credence
  • cyberspace
  • data integrity
  • data non-repudiation