بررسی تطبیقی محاسبه دیون پولی پس از سررسید در رویة قضایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی و اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22099/jls.2025.52343.5272

چکیده

برای یک دین پولی، از هنگام استقرار بر ذمة مدیون تا هنگام پرداخت از جانب طلبکار، باید دو مرحلة مهم پیش‌بینی نمود. مرحلة اولیه، از زمان ایجاد دین تا فرارسیدن سررسید آن می‌باشد. اصل ارزش عددی، مهم‌ترین قاعدة حقوقی حاکم بر این دوران است؛ با این همه، دین تحت شرایطی در آن بازة زمانی نیز دست‌خوش تغییراتی گردیده که موضوع مقالة پیش‌رو نبوده و در جای دیگر باید بدان پرداخته شود. مرحلة بعدی اما، از تاریخ مقرر میان طرفین تا زمان پرداخت را در بر می‌گیرد. بدین‌سان، پرسش اصلی پیش‌روی نگارندگان، در این مقاله آن است که یک دین از هنگام فرارسیدن سررسید تا از میان‌رفتن چگونه و تحت چه‌قواعدی بر مقدار تعیین‌شدة نخستین آن افزوده می‌شود؟ امروزه، دین پولی از موعد سررسید تا زمان ایفاء، بسیار تغییر کرده، دگرگون می‌شود. از میان موارد تغییردهندة میزان دین، مهم‌ترین آن‌ها لِحاظ تورم نوعی و موضوعی حسَب مورد بوده، همچنین، می‌بایست با نگاهی قهقرایی، خسارات احتمالی وارده در گذشته و با نگرشی رو به آینده، عدم‌النفع و سود قطعی مورد انتظار نیز جبران گردد. با این همه، مقررات قانونی ما، به‌گونه‌ای تمام این موارد را بی هیچ تفکیکی درهم‌آمیخته، معجونی به‌نام «خسارت تأخیر تأدیه بر مبنای کاهش ارزش پول» فراهم‌آورده‌است. بنابراین، در این مقاله، به‌ترتیب، ‌جبران کاهش ارزش پول، سپس خسارات و سود آن، همچنین، حدود اعتبار توافق برهریک از این موارد و در پایان، چگونگی جمع میان این هرسه، مورد ژرف‌نگری قرار گرفته‌است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Comparative Analysis of Case Law Concerning Valuation of Monetary Debts after Their Maturity

نویسندگان [English]

  • Hassan Mohseni 1
  • Taha Arabasadi 2
  • Amir Ghaffari 2
1 University of Tehran
2 PhD Student in Private Law at UT, Tehran, Iran
چکیده [English]

Two important stages are to be anticipated for a monetary debt, starting with the establishment of the debtor's obligation and ending with the debtor's payment. The first stage of the debt process begins at the time of its creation until it matures. This period is governed most significantly by the principle of nominalism. It should be noted, however, that the debt is subject to certain changes during that period, which are not the subject of the present paper and should be discussed elsewhere. As for the next stage, it covers the time period between the maturity date and the payment date. After discussing these two stages, the main question for the authors of this article is how and under what rules a debt increases in its quantum from maturity to extinction? Today, monetary debts undergo a great deal of change from the time of their creation to their eventual extinction. The most important factors affecting the quantum of monetary debts are the objective and subjective inflation rates. Additionally, losses incurred in the past must be compensated with a retrospective approach, and profits to be lost in the future must be compensated with a prospective approach. Iranian law has nevertheless mixed all these headings without making any distinction, establishing a concept known as Late Payment Damages (“khesāratē-ta’khirē-ta’diyē”) based on a decrease in the value of money.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Interest of Money
  • Late Payment Damages
  • Monetary Debts
  • Objective Inflation
  • Subjective Inflation