شناسایی ماهیت حقوقی قرارداد کارت‌‌های اعتباری با تأکید بر نهاد «جعالۀ بر تسدید دین»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حقوق دانشکده علوم اداری اقتصادی دانشگاه اصفهان

2 گروه حقوق دانشکده علوم اداری و اقتصادی دانشگاه اصفهان

10.22099/jls.2026.55439.5472

چکیده

تخصیص اعتبار در قالب کارت‌های اعتباری، یکی از تسهیلات نسبتاً نوینی است که بانک‌ها و مؤسسات مالی طبق شرایطی در اختیار مشتریان خود قرار می‌دهند. به وسیلة این کارت، دارندة آن می‌تواند اقدام به خرید کالا و یا دریافت خدمات نماید و پس از آن طی مواعد مقرر، مبادرت به بازپرداخت اعتبار استفاده شده (به انضمام کارمزد و سایر هزینه‌ها) کند. برخلاف کارت بدهی که مبلغ از حساب بانکی خریدار برداشت می‌شود و به‌حساب فروشنده واریز می‌گردد، در کارت‌های اعتباری این بانک یا مؤسسة مالی است که وجه را به پذیرندة کارت (فروشندة کالا و یا ارائه‌دهندة خدمات) می‌پردازد. راجع به ماهیت حقوقی تنظیم‌کنندة قرارداد کارت اعتباری میان صادرکننده، دارنده و پذیرندۀ‌ کارت، نظراتی مطرح شده است؛ اما نگارندگان در این جستار با رویکرد توصیفی – تحلیلی بر نهادِ «جعاله بر تسدید دین» تأکید دارند. از جمله مزایای تمهید حقوقی اخیر نسبت به سایر نظریات رقیب در این زمینه عبارت است از اینکه برای تنظیم رابطۀ قراردادی میان صادرکننده کارت با دارنده‌ی آن دیگر نیاز به ترکیب عقود متعدد مانند وکالت و بیع (مرابحه) یا بیع و حواله و یا ماده 10 قانون مدنی نیست و به عبارتی صرفاً با همین عمل حقوقی واحد می‌توان این رابطۀ قراردادی را شکل داد. همچنین در این ساختار حقوقی برخلاف ضمان یا حواله، دیگر ذمۀ بانک یا مؤسسه صادرکننده کارت به بدهی دارنده مشغول نمی‌شود بلکه تنها متعهد به پرداخت خواهند شد که با توجه‌ به تمکن و قدرت مالی‌ آنها، چنین پرداختی از سوی ایشان قطعی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Legal Analysis of Credit Card Agreements with a Focus on the Application of the Islamic Contract of Jo‘ala in Debt Settlement

نویسندگان [English]

  • Davoud Nasresfahani 1
  • Alireza Fasihizadeh 1
  • Mohamadmehdi Alsharif 2
1 Department of Law, Faculty of Administrative and Economic Sciences, University of Isfahan
2 Department of Law, Faculty of Administrative and Economic Sciences, University of Isfahan
چکیده [English]

Credit cards are a relatively new facility that banks provide to their customers under certain conditions. With this card, the holder can purchase goods or receive services and then repay the used credit at certain times (along with fees and other costs). Unlike a debit card, where the amount is withdrawn from the buyer's bank account and deposited into the seller's account, with credit cards, it is the bank or financial institution that pays the money to the cardholder (i. e, seller of goods and services). There have been some opinions about the legal nature of credit cards, However, the authors of this study, with a descriptive-analytical approach, emphasize the issue of the reward of debt payment. Among the advantages of this legal act is that to regulate the contractual relationship between the card issuer and its holder, there is no need for multiple contracts such as power of attorney, sale and transfer, or Article 10 of the Civil Code. Also, in this legal structure, unlike a guarantee or transfer contract, the holder's debt is not transferred to the issuer, but the issuer will only be obligated to pay.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Credit card
  • Murabaha contract
  • loan
  • usury
  • The reward of debt payment