مسئولیت موجر در قبال تعمیرات جزئی ملک اجاره‌ای: تحلیل و نقد رویه قضایی با تأکید بر حقوق ایران، فرانسه و فقه امامیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

چکیده

چکیده
مسئله تقسیم مسئولیت تعمیرات و نگهداری عین مستأجره، به‌ویژه تعمیرات جزئی، چالشی حقوقی و عملی در روابط استیجاری است که بر ثبات اقتصادی و پیش‌بینی‌پذیری آرای قضایی تأثیر می‌گذارد. این پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی، مبانی و مصادیق مسئولیت تعمیرات جزئی را در حقوق ایران، فرانسه و فقه امامیه بررسی می‌کند تا روشن سازد که در قوانین جاری ایران، این مسئولیت بر عهده کدام طرف است. یافته‌ها نشان می‌دهد قانون مدنی ایران (به‌ویژه ماده 486) و مبانی فقهی (عدم تکلیف مستأجر به پرداخت هزینه‌های انتفاع معمولی، لزوم تأمین مستمر منفعت کامل توسط موجر، امانی بودن ید مستأجر، قواعد من له الغنم فعلیه الغرم و لزوم پرهیز از غرر) دلالت بر آن دارند که در غیاب توافق صریح طرفین و عرف خاص، کلیه تعمیرات (اعم از کلی و جزئی) مگر ناشی از تعدی و تفریط مستأجر، بر عهده موجر است. قانون روابط موجر و مستأجر 1356، مستأجر را مسئول تعمیرات جزئی می‌دانست، اما این حکم به دلیل ماهیت خاص آن قانون، قابل‌تعمیم به روابط کنونی تحت شمول قانون 1376 و قانون مدنی نیست. در مقابل، حقوق فرانسه (قانون 1989 و فرمان 1987) با احصا دقیق مصادیق، مسئولیت تعمیرات جزئی را بر پایه خرابی‌های ناشی از استفاده متعارف و نگهداری جاری مستأجر و ملاحظات عملی و اجرایی بر عهده مستأجر نهاده است. این مقاله استدلال می‌کند رویه قضایی فعلی در ایران که مستأجر را مسئول تعمیرات جزئی می‌داند، نیازمند بازنگری است و راهکارهایی چون انجام تعمیرات توسط مستأجر به هزینه موجر را پیشنهاد می‌دهد. این تحلیل به افزایش شفافیت حقوقی و کاهش اختلافات کمک خواهد کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Lessor's Liability for Minor Repairs to Leased Property: An Analysis and Critique of Judicial Precedents with Emphasis on Iranian, French, and Imami Jurisprudence

نویسندگان [English]

  • Seyed Noorollah Shahrokhi
  • Leila Javanmard
Ph.D. in Private Law, Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran
چکیده [English]

Introduction
Responsibility for repairs in lease agreements, particularly minor repairs, has long been a challenging issue in the legal relationship between landlords and tenants. In the Iranian legal system, this issue has created ambiguity, with some legal scholars and most courts citing Article 20 of the Landlord-Tenant Relations Act of 1977 to hold the tenant responsible for minor repairs. The objective of this research is to conduct a comparative analysis of the responsibility for minor repairs in Iranian and French law, with the aim of clarifying the correct legal perspective and proposing a solution. This study seeks to determine whether this view is compatible with the fundamental legal principles and jurisprudential theories governing the Iranian legal




Lessor's Liability for Minor Repairs to Leased Property…           Seyed Noorollah Shahrokhi




system and how a revision of judicial precedent can lead to greater clarity and fairness in lease relationships.
 
Methods
This research employs an analytical-comparative approach. Initially, relevant legal provisions in Iranian law, including the Civil Code (specifically Articles 477 to 486) and the special Landlord-Tenant Relations Acts of 1977 and 1997, were examined. Subsequently, the Shi'a jurisprudential foundations concerning lease contracts and repair responsibilities were analyzed, drawing upon the opinions of jurists such as Sahib Jawahir, Allamah Hilli, and Shahid Thani, to articulate the principles governing this contractual relationship. For comparison, the French legal system, as a prominent system in the field of leasing, was studied. The French Civil Code and special laws like the 1989 Act and the 1987 Decree were meticulously reviewed, and relevant judicial precedents from both countries were analyzed to extract the reasoning and basis of court decisions. This integrated methodology allowed for a deep comparative analysis and the extraction of substantive differences and similarities between the two legal systems, enabling the researchers to present a well-founded critique of the current judicial practice in Iran.
 
Results and Discussion
The research findings indicate that in Iranian law, legal and jurisprudential principles explicitly assign the responsibility for all necessary repairs for the enjoyment of the property to the landlord, unless the damage is a result of the tenant's negligence or misconduct. The reliance on articles such as 486 of the Civil Code, which states that "all expenses necessary for the possibility of enjoyment" are the owner's responsibility, and jurisprudential principles like "the cost of maintaining any property is the responsibility of its owner," and "the one who gains profits must bear the losses," all support this view. Furthermore, the fiduciary nature of the tenant's possession in Iranian law exempts them from paying for costs that are not a result of their fault. On the other hand, it was found that the requirement for the tenant to perform minor repairs in the 1977 Landlord-Tenant Relations Act was justifiable within the specific legal context of that law, in exchange for privileges such as "goodwill rights." Extending this obligation to current contracts governed by the 1997 Act lacks a valid legal basis. In contrast, an examination of French law revealed that this legal system, by adopting a different approach, explicitly and mandatorily assigns the responsibility for minor repairs to the tenant. This French approach is justified by principles such as the tenant's liability for damages resulting from normal use and the requirement for the tenant to have liability insurance. This fundamental difference in legal principles shows that imposing the costs of minor repairs on the tenant in the Iranian legal system is inconsistent with its domestic legal and jurisprudential principles.




Volume 18, Issue 3, Autumn 2026




 
 
Conclusion
In conclusion, this research finds that the current judicial practice in Iran, which holds the tenant responsible for minor repairs, requires serious reconsideration. Based on a thorough analysis of laws and jurisprudential principles, the fundamental premise is that the financial responsibility for all repairs, both major and minor (provided they are not due to the tenant's negligence or misconduct), lies with the landlord. To address the practical challenges arising from this responsibility, it is proposed that while the cost of these repairs remains the landlord's burden, the actual work can be carried out by the tenant, with the expenses deducted from the rent. This approach not only aligns with Iran's legal and jurisprudential principles but can also significantly contribute to clarity and fairness in lease relationships and prevent multiple litigations in courts.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Comparative Law
  • Landlord's Responsibility
  • Lease Contract
  • Minor Repairs
  • Tenant's Responsibility

مراجع

منابع

فارسی

ابهری، حمید؛ زارعی، رضا (۱۳۹۴). تعیین قانون حاکم بر دعاوی تخلیه اماکن تجاری، مجله مطالعات حقوقی، ۷ (۱)، ۲۷-۱. DoI: 10.22099/jls.2015.3044
انوری، حسن (۱۳۸۱). فرهنگ بزرگ سخن. ج ۳. تهران: انتشارات سخن.
بادینی، حسن؛ جوانمرد، لیلا (۱۳۹۲). بررسی امکان و چگونگی توقیف سرقفلی و حق کسب یا پیشه یا تجارت. فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، ۲ (۴)، ۱۹۷-۱۶۹.
باقری، احمد (۱۳۸۴). فقه مدنی عقود تملیکی بیع اجاره. تهران: انتشارات سمت.
بهرامی، زهرا (۱۳۸۷). حق سرقفلی؛ حق کسب، پیشه و تجارت. تهران: انتشارات نگاه بینه.
جوانمرد، لیلا (۱۳۹۰). مقایسه حق سرقفلی و کسب یا پیشه یا تجارت در حقوق ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، به راهنمایی حسن بادینی. دانشگاه تهران.
جوانمرد، لیلا؛ ره پیک، سیامک (۱۳۹۷). حمایت از رونق کسب مستأجر در حقوق ایران اسلام و فرانسه. فصلنامه پژوهشی تطبیقی حقوق اسلام و غرب، ۵ (۴)، ۵۶-۲۹.
 DoI: 10.22091/csiw.2019.3798.1479
جوانمرد، لیلا؛ ره پیک، سیامک (۱۴۰۰). تقدم پرداخت سرقفلی مستأجر نسبت به تخلیه در حقوق ایران اسلام و فرانسه. فصلنامه پژوهشی تطبیقی حقوق اسلام و غرب، ۶ (۳)، ۶۴-۳۳. DoI:  10.22091/csiw.2021.4741.1643
جوانمرد، لیلا؛ ره پیک، سیامک (۱۴۰۱). حق حسن شهرت تجاری در حقوق ایران با مطالعه تطبیقی در حقوق انگلیس. دوفصلنامه علمی حقوق تطبیقی، ۹ (۲)، ۳۶-۷
 DoI: 10.22096/law.2024.2015739.2182
حبیبی، میترا (۱۳۹۵). مرور تحلیلی قوانین و آیین‌نامه‌های مربوط به موجر و مستأجر در اماکن مسکونی و تجاری از منظر کارشناسی رسمی دادگستری. تهران: نشر مرکز پژوهش‌های کارشناسی.
حسینی، سید محمدرضا (۱۳۸۶). روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۵۶ و ۱۳۷۶ در رویه قضایی. تهران: نشر نگاه بینه.
زینالی، مهدی (۱۳۸۸). حق کسب و پیشه و تجارت و سرقفلی در حقوق ایران. تهران: انتشارات جنگل.
شاهرخی، سیدنوراله؛ رحیمی، حبیب‌الله (۱۴۰۰). بررسی اصل جبران همه خسارات از حیث انطباق با مبانی وحدت‌گرا در حوزه فلسفه مسئولیت مدنی، مجله مطالعات حقوقی، ۱۳ (۲)، ۱۸۱-۱۴۷. DoI: 10.22099/jls.2021.36646.3824
شاهرخی، سیدنوراله؛ رحیمی، حبیب‌الله (۱۴۰۲). مفهوم اصل جبران همه خسارات و مطالعه نفی آن در نظریات کثرت‌گرای حقوق مسؤولیت مدنی، مجله مطالعات حقوقی، ۱۵ (۴)، ۱۳۳-۹۵
 DoI: 10.22099/jls.2023.43255.4686
صفایی، سید حسین و امامی، اسدالله (۱۳۹۸). مختصر حقوق خانواده. تهران: نشر میزان.
عبداللهی، عبدالکریم (۱۳۸۸). قواعدی از فقه. قم: بوستان کتاب قم.
عبدی پور فرد، ابراهیم (۱۳۹۸). مباحثی تحلیلی از حقوق تجارت. قم: نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
علیزاده خرازی، محمد مسعود (۱۳۸۸). بررسی تحلیلی روابط اقتصادی موجر و مستأجر. تهران: نشر میزان.
عمید، حسن (۱۳۸۹). فرهنگ فارسی عمید. تهران: انتشارات راه رشد.
فلاح، محمدرضا (۱۳۸۸). ثبوت و اثبات در قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۵۶. تهران: انتشارات جنگل.
کاتوزیان، ناصر (۱۳۷۸). حقوق مدنی دوره عقود معین. ج ۱. تهران: شرکت سهامی انتشار.
کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۱). فلسفه حقوق. ج ۳. تهران: شرکت سهامی انتشار.
کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۴). قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. تهران: نشر میزان.
کشاورز، بهمن (۱۳۸۴). بررسی تحلیلی قانون جدید روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۷۶. تهران: نشر کشاورز.
معاونت آموزش قوه قضاییه (۱۳۸۸). رویه قضایی ایران در ارتباط با دادگاه‌های عمومی حقوقی. ج ۱۰. تهران: انتشارات جنگل.
موسوی، یوسف طاهر (۱۳۸۷). حقوق موجر و مستأجر در قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۷۶. تهران: انتشارات مجد.
 
 

آرای قضایی

پژوهشگاه قوه قضائیه (۱۳۹۳). «تغییر شغل و تغییر در عین مستاجره». رأی قطعی شماره 9409970908300843. (تاریخ مشاهده: ۱۴ تیر ۱۴۰۴) در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/30004.
پژوهشگاه قوه قضائیه (۱۳۹۳). «مطالبه هزینه تعمیرات در عین مستأجره بدون اخذ رضایت موجر». رأی حقوقی شماره 9309970270400060. (تاریخ مشاهده: ۱۴ تیر ۱۴۰۴) در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/6511.
پژوهشگاه قوه قضائیه (۱۳۹۳). «مصادیق تعمیرات جزئی در عین مستأجره». رأی قطعی شماره 9309970221000977. (تاریخ مشاهده: ۱۴ تیر ۱۴۰۴) در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/10075.
پژوهشگاه قوه قضائیه (۱۳۹۲). «حدود مسئولیت موجر و مستأجر در پرداخت هزینه‌های عین مستأجره». رأی قطعی شماره 9209970220601093. (تاریخ مشاهده: ۱۴ تیر ۱۴۰۴) در: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/4988.

 

عربی

اردبیلی (مقدس)، احمد بن محمد (بی‌تا). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان. ج ۱۰. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
اصفهانی، محمد حسین (۱۴۰۹). ‌بحوث فی الفقه (اصفهانی) (الإجارة). قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
حسینی عاملی، محمدجواد بن محمد (بی‌تا). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة (ط. القدیمة). ج ۷. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
حکیم، محسن (۱۳۷۴). مستمسک العروة الوثقی. ج ۱۲. قم: دار التفسیر.
حلی (علّامه)، حسن بن یوسف (۱۳۷۴). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة. ج ۶. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
حلی (علّامه)، حسن بن یوسف (۱۴۲۰). تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة. ج ۳. قم: مؤسسة الإمام الصادق علیه السلام.
حلی (علّامه)، حسن بن یوسف (بی‌تا). تذکرة الفقهاء (ط القدیمة). ج ۲. تهران: مکتبة المرتضویة.
حلی (محقق)، جعفر بن حسن (۱۴۰۸). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام. ج ۲. قم: اسماعیلیان.
خوئی، سید ابوالقاسم (۱۴۱۸). موسوعة الإمام الخوئی. ج ۳۰. قم: مؤسسة إحیاء آثار الامام الخوئی.
عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین بن علی (۱۳۸۴). مباحث حقوقی شرح لمعه. به کوشش اسدالله لطفی. تهران: انتشارات مجد.
عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین بن علی (۱۴۱۰). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. ج ۴. قم: مکتبة الداوری.
عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین بن علی (۱۴۱۳). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. ج ۵. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
نجفی (صاحب جواهر)، محمدحسن بن باقر (۱۴۲۱). جواهر الکلام (ط. الحدیثة). ج ۱۴ و ۲۳. قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی.
طباطبایی قمی، تقی (۱۴۲۳). الغایة القصوی فی التعلیق علی العروة الوثقی (الاجارة). قم: محلاتی.
فاضل موحدی لنکرانی، محمد (۱۳۸۱). تفصیل الشریعة (الإجارة). قم: مرکز فقه الأئمة الأطهار (علیهم السلام).
کاشانی (فیض)، محمد بن شاه مرتضی (۱۳۹۵). مفاتیح الشرائع. ج ۲. مدرسه عالی شهید مطهری.
گرامی، محمد علی (۱۴۱۵). المعلقات علی العروة الوثقی. ج ۴. قم: توحید.
مغنیه، محمدجواد (۱۳۷۹). فقه الإمام جعفر الصادق. ج ۴. قم: انصاریان.
موسوی سبزواری، عبدالاعلی (۱۴۱۳). مهذب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام. ج ۱۹. قم: السید عبد الاعلی السبزواری.
موسوی خلخالی، محمدمهدی (۱۳۸۵). فقه الشیعة (الإجارة). تهران: مرکز فرهنگی انتشاراتی منیر.
میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن (۱۳۷۱). جامع الشتات. ج ۳. تهران: کیهان.
هاشمی شاهرودی، محمود (۱۴۲۹). کتاب الإجارة. ج ۱. قم: مؤسسة دائرة المعارف فقه الاسلامی.
یزدی، محمد کاظم بن عبد العظیم (۱۴۱۰). حاشیة المکاسب. ج ۲. قم: اسماعیلیان.
یزدی، محمد کاظم بن عبد العظیم (۱۴۰۹). العروة الوثقی (أعلام العصر). ج ۲. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
یزدی، محمد کاظم بن عبد العظیم (۱۴۲۱). العروة الوثقی. ج ۵. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
یزدی، محمد کاظم بن عبد العظیم (۱۴۲۲). العروة الوثقی (لنکرانی). ج ۲. قم: مرکز فقه الأئمة الأطهار (علیهم السلام).
 
 
 
References
Abhari, H., & Zarei, R. (2015). Determining the Governing Law for Eviction Claims of Commercial Premises. Journal of Legal Studies, 7(1), 1-27. DOI: 10.22099/JLS.2015.3044 [In Persian]
Alizadeh Kharazi, M. M. (2009). Analytical Review of Economic Relations between Landlord and Tenant. Tehran: Mizan Publications. [In Persian]
Amid, H. (2010). Amid Persian Dictionary. Tehran: Rah-e Roshd Publications. [In Persian]
Anvari, H. (2002). The Great Dictionary of Sokhan. Vol. 3. Tehran: Sokhan Publications. [In Persian]
Ardabili, A. B. M. (n.d.). Majma’ al-Fā’idah wa al-Barrhān fī Sharh Irshād al-Adhhān. Vol. 10. Qom: Islamic Publishing Institute. [In Arabic]
Bagheri, A. (2005). Civil Jurisprudence: Transfer Contracts: Sale and Lease. Tehran: Samt Publications. [In Persian]
Bahramee, Z. (2008). Goodwill/Key Money; Right to Business, Occupation, or Trade. Tehran: Binezh Publications. [In Persian]
Falah, M. R. (2009). Establishment and Proof in the Landlord-Tenant Relations Act of 1977. Tehran: Jangal Publications. [In Persian]
Gorlier, V. (2021). “Fiche 15. Les obligations du locataire,” in Droit des contrats spéciaux.
Habibi, M. (2016). Analytical Review of Regulations and Bylaws Related to Landlords and Tenants in Residential and Commercial Premises from the Perspective of Official Judiciary Experts. Tehran: Center for Expert Research Publications. [In Persian]
Hassani Ameli (Shahid Thani), Z. B. A. (1985). Mabāḥith Huqūqī Sharḥ Lum’ah. Edited by Asadollah Lotfi. Tehran: Majd Publications. [In Arabic]
Hassani Ameli (Shahid Thani), Z. B. A. (1990). Al-Rawḍah al-Bahiyyah fī Sharḥ al-Lum’ah al-Dimashqiyyah. Vol. 4. Qom: Davari Library. [In Arabic]
Hassani Ameli (Shahid Thani), Z. B. A. (1993). Masālik al-Afhām ilá Tanqīḥ Sharā’i’ al-Islām. Vol. 5. Qom: Islamic Knowledge Institute. [In Arabic]
Hassini, S. M. R. (2007). Landlord and Tenant Relations in the 1977 and 1977 Acts in Judicial Practice. Tehran: Binezh Publications. [In Persian]
Hakīm, M. (1995). Mustamsik al-‘Urwah al-Wuthqā. Vol. 12. Qom: Dar al-Tafsir. [In Arabic]
Hilli (Allamah), H. B. Y. (1995). Mukhtalaf al-Shi’ah fī Aḥkām al-Sharī’ah. Vol. 6. Qom: Islamic Publishing Institute. [In Arabic]
Hilli (Allamah), H. B. Y. (1999). Taḥrīr al-Aḥkām al-Shar’īyah ‘alá Madhhab al-Imāmīyah. Vol. 3. Qom: Imam Sadiq Institute (AS). [In Arabic]
Hilli (Allamah), H. B. Y. (n.d.). Tadhkirat al-Fuqahā’ (Old Edition). Vol. 2. Tehran: Murtadawiyyah Library. [In Arabic]
Hilli (Muhaqqiq), J. B. H. (1988). Sharā’i’ al-Islām fī Masā’il al-Ḥalāl wa al-Ḥarām. Vol. 2. Qom: Isma’iliyan. [In Arabic]
Isfahani, M. H. (1409 AH). Buḥūth fī al-Fiqh (Isfahani) (Al-Ijārah). Qom: Islamic Publishing Institute. [In Arabic]
Javanmard, L. (2011). Comparison of Goodwill/Key Money and Business/Trade Right in Iranian Law. Master’s Thesis, Advisor: Hassan Badini. University of Tehran. [In Persian]
Javanmard, L., & Rahpeyma, S. (2018). Protection of Tenant’s Business Goodwill in Iranian, Islamic, and French Law. Quarterly Journal of Comparative Studies of Islamic and Western Law, 5(4), 29-56. DoI: 10.22091/CSIW.2019.3798.1479 [In Persian]
Javanmard, L., & Rahpeyma, S. (2021). Priority of Tenant’s Goodwill Payment over Eviction in Iranian, Islamic, and French Law. Quarterly Journal of Comparative Studies of Islamic and Western Law, 6(3), 33-64. DoI: 10.22091/CSIW.2021.4741.1643 [In Persian]
Javanmard, L., & Rahpeyma, S. (2022). The Right to Business Reputation in Iranian Law with a Comparative Study in English Law. Biannual Scientific Journal of Comparative Law, 9(2), 7-36. DoI: 10.22096/LAW.2024.2015739.2182 [In Persian]
Katouzian, N. (1999). Civil Law: Course on Specified Contracts. Vol. 1. Tehran: Sahami Enteshar Co. [In Persian]
Katouzian, N. (2002). Philosophy of Law. Vol. 3. Tehran: Sahami Enteshar Co. [In Persian]
Katouzian, N. (2005). Civil Code in the Current Legal Order. Tehran: Mizan Publications. [In Persian]
Kashani (Faydh), M. B. S. M. (2016). Mafātīḥ al-Sharā’i’. Vol. 2. Shahid Motahhari Higher School. [In Arabic]
Keshavarz, B. (2005). Analytical Review of the New Landlord and Tenant Relations Act of 1997. Tehran: Keshavarz Publications. [In Persian]
Khui, S. A. (1997). Mawsu’at al-Imām al-Khu’ī. Vol. 30. Qom: Imam Al-Khu’i Heritage Revival Institute. [In Arabic]
Le Bourg, J. (2019). “La formation du contrat de bail,” in Fiches de Droit des contrats spéciaux.
Maimi, L., & Parronchi, F. (2008). “Annexe 1. Les obligations légales du contrat de bail,” in Fonction: Responsable des services généraux: Organiser, Optimiser, Manager.
Mousavi El-Khalkhali, M. M. (2006). Fiqh al-Shī’ah (Al-Ijārah). Tehran: Munir Cultural and Publishing Center. [In Arabic]
Mousavi El-Sabzevari, A. A. (1993). Muhadhdhab al-Aḥkām fī Bayān al-Ḥalāl wa al-Ḥarām. Vol. 19. Qom: Self-Published. [In Arabic]
Mughniyah, M. J. (2000). Fiqh al-Imām Ja’far al-Ṣādiq. Vol. 4. Qom: Ansarian. [In Arabic]
Najafi (Ṣāḥib al-Jawāhir), M. H. B. B. (1999). Jawāhir al-Kalām (Modern Edition). Vols. 14 and 23. Qom: Islamic Jurisprudence Encyclopedia Institute. [In Arabic]
Qara’i, M. A. (1995). Al-Mu’allaqāt ‘alá al-‘Urwah al-Wuthqā. Vol. 4. Qom: Towhid. [In Arabic]
Qomi, M. K. B. A. (1992). Ḥāshiyat al-Makāsib. Vol. 2. Qom: Isma’iliyan. [In Arabic]
Qomi, M. K. B. A. (1989). Al-'Urwah al-Wuthqā (A’lām al-'Aṣr). Vol. 2. Beirut: Al-A’lami Publications. [In Arabic]
Qomi, M. K. B. A. (1999). Al-'Urwah al-Wuthqā. Vol. 5. Qom: Islamic Publishing Institute. [In Arabic]
Qomi, M. K. B. A. (2000). Al-'Urwah al-Wuthqā (Lankrani). Vol. 2. Qom: Imam Sadiq Institute (AS). [In Arabic]
Qomi, A. B. M. H. (1992). Jāmi’ al-Shattāt. Vol. 3. Tehran: Keyhan. [In Arabic]
Safaei, S. H., & Emami, A. (2019). Essentials of Family Law. Tehran: Mizan Publications. [In Persian]
Shahrokhi, S. N., & Rahimi, H. B. (2021). Examining the Principle of Compensation for All Damages in Terms of Consistency with Monist Foundations in the Field of Civil Liability Philosophy. Journal of Legal Studies, 13(2), 147-181. DoI: 10.22099/JLS.2021.36646.3824 [In Persian]
Shahrokhi, S. N., & Rahimi, H. B. (2023). The Concept of the Principle of Compensation for All Damages and the Study of its Negation in Pluralist Theories of Civil Liability Law. Journal of Legal Studies, 15(4), 95-133. DoI: 10.22099/JLS.2023.43255.4686 [In Persian]
Shahroudi, M. H. (2008). Kitāb al-Ijārah. Vol. 1. Qom: Islamic Jurisprudence Encyclopedia Institute. [In Arabic]
Soleimani, A. K. (2009). Legal Rules from Jurisprudence. Qom: Bustan Ketab Qom. [In Persian]
Tabatabai El-Qomi, T. (2002). Al-Ghāyah al-Quṣwā fī al-Ta’līq ‘alá al-‘Urwah al-Wuthqā (Al-Ijārah). Qom: Mahallati. [In Arabic]
Ubdipour Fard, E. (2019). Analytical Topics in Commercial Law. Qom: Research Institute of Hawza and University. [In Persian]
Zaynali, M. (2009). Goodwill/Key Money and Business Right in Iranian Law. Tehran: Jangal Publications. [In Persian]
 
 
Court Decisions
Judiciary Research Institute. (2013). “Changing Occupation and Alteration in the Leased Property.” Final Ruling No. 9409970908300843. Viewed: 2025-07-05 on: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/30004. [In Persian]
Judiciary Research Institute. (2013). “Claiming Costs of Repairs in the Leased Property Without Lessor’s Consent.” Legal Ruling No. 9309970270400060. Viewed: 2025-07-05 on: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/6511. [In Persian]
Judiciary Research Institute. (2013). “Examples of Minor Repairs in the Leased Property.” Final Ruling No. 9309970221000977. Viewed: 2025-07-05 on: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/10075. [In Persian]
Judiciary Research Institute. (2012). “Limits of Lessor and Lessee Responsibility in Paying Costs of the Leased Property.” Final Ruling No. 9209970220601093. Viewed: 2025-07-05 on: https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/4988. [In Persian]
Cour de cassation, 3e chambre civile, du 11 mai 2006, 04-18.490. (online) at: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000007025185. [In French]
Cour de cassation, 3e chambre civile, du 15 mai 2013, 12-16.140. (online) at: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000027429188. [In French]
Cour de cassation, 3e chambre civile, du 14 mars 2019, 18-10.741. (online) at: https://www.legifrance.gouv.fr/juri/id/JURITEXT000038287313. [In French]
 
Laws, Codes, and Regulations
Code civil (French Civil Code). (online) at: https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGITEXT000006066148/. [In French]
Code civil (French Civil Code). (online) at: https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGITEXT000006066148/. [In French]
Code de procédure civile (French Code of Civil Procedure). (online) at: https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGITEXT000006069108/. [In French]
Code de procédure civile (French Code of Civil Procedure). (online) at: https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGITEXT000006069108/. [In French]
Décret n°87-712 du 26 août 1987. (online) at: https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000803525. [In French]
Loi n° 89-462 du 6 juillet 1989. (online) at: https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000874247/. [In French]
Loi n° 89-462 du 6 juillet 1989. (online) at: https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000874247/. [In French]
Qudrat-e Qazaiyieh Secretariat (2009). Judicial Practice of Iran in Relation to Civil Courts. Vol. 10. Tehran: Jangal Publications. [In Persian]
https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000006491816. [In French]
https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000006491827. [In French]
https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000043977105. [In French]
https://www.legifrance.gouv.fr/loda/article_lc/LEGIARTI000047900014. [In French]
https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGIARTI000020440368/2009-03-28/. [In French]
https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGIARTI000020440368/2009-03-28/. [In French]
https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000006442784/2021-10-03. [In French]
https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000006442784/2021-10-03. [In French]
https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000006442892/2021-12-06. [In French]
 
 

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار