واکاوی الزامات حقوقی-سیاسی کاربست انسداد تنگه هرمز - به عنوان بازدارندگی- توسط ایران در جنگ خاکستری با اسرائیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شیراز

2 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی- گرایش روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

10.22099/jls.2026.55482.5467

چکیده

این پژوهش با هدف واکاوی الزامات حقوقی و سیاسی کاربست انسداد تنگه هرمز به عنوان ابزار بازدارندگی در جنگ خاکستری ایران و اسرائیل انجام شد. در سال‌های اخیر تنش‌های ایران و اسرائیل عمدتاً در قالبی از «درگیری خاکستری» بروز یافته که امکان استفاده از ابزارهای غیرتمام‌عیار فشار(از جمله تهدید به انسداد تنگه هرمز) را پیش گذاشته است. ترکیب ابهامات حقوقی مربوط به رژیم عبور تنگه‌ها و مخاطرات سیاسی-اقتصادی اجرای چنین تدابیری، تصمیم‌گیران را با معضل فقدان چارچوبی عملی برای سنجش قانونی بودن، اثربخشی و هزینه‌-‌فایده مواجه ساخته است. سوال (اصلی) این است که برای قانونی بودن، مؤثر بودن و کم‌هزینه بودن این ابزار چه ملزوماتی باید فراهم گردد. با روش تحقیق کیفی و تحلیل محتوای اسناد معتبر بین‌المللی و منابع راهبردی و در چارچوب مفهومی تلفیقی از نظریه‌های بازدارندگی، جنگ خاکستری، حقوق بین‌الملل دریاها و اقتصاد سیاسی انرژی، فرضیه تحقیق مبنی بر لزوم تحقق هم‌زمان چهار شرط(وجاهت حقوقی، وضعیت ویژه حقوقی ایران، الزامات سیاسی-راهبردی و تضمین منافع اقتصادی) مورد آزمون قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد فقدان هر یک از این ارکان، موفقیت بازدارندگی را به شدت کاهش داده و ریسک تبدیل تهدید به خودزنی استراتژیک را افزایش می‌دهد. نوآوری پژوهش در ارائه تحلیلی یکپارچه و میان‌رشته‌ای است که شکاف بین مطالعات صرفاً حقوقی و راهبردی را پر کرده و چارچوبی عملیاتی برای ارزیابی این گزینه پرریسک فراهم می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis Legal-Political Requirements of Iran’s Hormuz Strait Blockade(as Deterrence) in Gray war with Israel

نویسندگان [English]

  • Morteza Esmaeili 1
  • Kiarash Heydari 2
1 Shiraz University
2 MA student in International relations(Political Science), Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Shiraz University, Shiraz, Iran.
چکیده [English]

This study examines the legal and political prerequisites for Iran to use a Strait of Hormuz blockade as a deterrent in its gray‑zone conflict with Israel. The combination of legal ambiguities over transit passage and the high political‑economic risks of such action creates a decision‑making dilemma, lacking a practical framework to assess its legality, effectiveness, and cost‑benefit. The central question is: What conditions must be met for this tool to be legitimate, effective, and low‑cost? Through qualitative content analysis of international documents and strategic sources, and within a conceptual framework integrating deterrence theory, gray‑zone warfare, the law of the sea, and energy political economy, the hypothesis that four conditions must be simultaneously met legal legitimacy, Iran’s unique legal posture, political‑strategic requirements, and economic‑interest safeguards was tested. Findings show that the absence of any pillar severely undermines deterrence and risks strategic self‑harm. The study’s innovation is its integrated interdisciplinary analysis, bridging legal and strategic studies to offer an operational assessment framework for this high‑risk option.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strait of Hormuz
  • gray‑zone warfare
  • deterrence
  • international maritime law
  • energy security