چالش‌های اجرای اصل پرداخت آلوده ساز در قانون هوای پاک ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز

10.22099/jls.2020.5706

چکیده

اصل پرداخت آلوده­ساز از اصول پیشرو در حقوق محیط­زیست به ­شمار می­آید. این اصل درصدد است مفهوم «مسئولیت مدنی» و «خسارت» را متناسب با ظرفیت­های این حوزه مورد بازخوانی قرار دهد؛ به ­نحوی که بین میزان «خسارت» و «مسئولیت» رابطه منصفانه و عادلانه برقرار کند. نوشتار حاضر، با درک چنین اهمیتی تلاش می­کند چالش‌های مسئولیت مدنی اشخاص را در چارچوب قانون هوای پاک، مصوب 1396 به بحث بگذارد. لذا به این سؤال پاسخ داده می­شود که: چالش‌های اجرای اصل پرداخت آلوده­ساز در قانون هوای پاک ایران چیست؟ با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، این نتایج حاصل شده است که نخست، باوجود سابقه زیاد و ادبیات گسترده فقهی و حقوقی راجع به نهاد مالکیت و اموال و قدمت اصول فقهی همچون اصل لاضرر، سنت حقوقی ما تحت تأثیر فضای فقهی، در خصوص دارایی­های غیرمادی، فاقد ادبیات غنی بوده است. این ضعف البته در قانون هوای پاک، بیش از پیش بارز بوده و قانون مزبور به لحاظ ضعف نظری نتوانسته است سازوکارهای حقوقی و ضمانت اجراهای شایسته­ای در خصوص پاسداری از این دارایی عمومی داشته باشد. دوم اینکه، برای برون­رفت از چنین ضعفی به نظر می­رسد بنیان قانون، نیازمند بازبینی در خصوص مفهوم دارایی (مالکیت و حق) در حوزه هواست. سوم، قانون‌گذار پدیده حقوق عمومی (هوا) را با ادبیات حقوق خصوصی به بحث گذاشته است. در چنین وضعیتی نمی­توان انتظار زیادی از این قانون داشت؛ بنابراین نوشتار پیش رو، نشان می­دهد که تا چه حد این سند به مثابه یک سند مادر در حوزه هوا، از نقصان‌ها و خلأها رنج می­برد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Challenges of Implementing polluter pays principle in Iranian Clean Air Act

نویسنده [English]

  • Ayat Mulaee
Assistant Prof., Law Department, Faculty of Law & Social Sciences, University of Tabriz, Iran
چکیده [English]

The present paper tries to take into account the polluter pays principle, to discuss challenges of civil liability of individuals under the Clean Air Act and to show how much this document, as a fundamental document in the air, suffers from deficiencies and gaps. Thus, the question has been answered: What is the challenges of implementing polluter pays principle in Iranian Clean Air Act 2017? Using descriptive-analytical method, these results are obtained, first; despite its long history and extensive jurisprudence and legal literature about the institution of ownership and property of jurisprudential principles, such as: principle of Non-Loss, but our legal and Jurisprudence traditions of immaterial property lacked a rich literature. The weakness, of course, was evident at the Clean Air Act which has failed because of the theoretical weakness and good legal mechanisms weakness about the public property. Secondly, to come over such a deficiency it seems that the foundation of the law needs to be reviewed concerning the concept of property (ownership and right) in the field of air. Thirdly, one cannot expect much from this Act, because the legislator discussed the phenomenon of public law (air) with the literature of private law.

کلیدواژه‌ها [English]

  • “principle of polluter – pays”
  • “The Clean Air Act”
  • “Damage”
  • Pollution"