عناوین خاص موجب مسئولیت مدنی در قرآن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22099/jls.2015.2986

چکیده

در میان منابع استنباط احکام، قرآن به دلیل مصونیت و محوریتی که نسبت به سایر منابع دارد اهمیت مضاعفی یافته و در کنار توجه به مباحث مختلف اعتقادی، عبادی، اخلاقی، سیاسی، به مباحث حقوقی توجه ویژه نموده و از جمله مبحث مسئولیت مدنی و جبران خسارت را مدنظر قرار داده است که بسیاری از احکام مربوط به ضمان قهری از آیات آن قابل استخراج است. از جمله در مورد تمام عناوین خاص موجب مسئولیت مدنی یعنی اتلاف، تسبیب، غصب، استیفاء و اداره مال غیر آیاتی وجود دارند که برخی به طور خاص و برخی با توجه به عمومیتی که دارند شامل این عناوین پنچ­گانه گردیده و حقوق­دانان اسلامی بسیاری از احکام و آثار این عناوین را از آیات مرتبط برداشت نموده­اند
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Special Titles Cause Civil Liability in Quran

چکیده [English]

Out of all Imami jurisprudential sources, due to its immunity and centrality, the Quran is given priority to other religious sources. It not only considers different aspects including belief, prayers, morality and politics, but also pays particular attention to juridicial debates such as tort liability, and remedy(compensation), all definite issues which lead to tort liability, including destruction, indirect causation, extortion payment of undue, and management of the anather,s property are referred to in some verses, some verses refer to each consept individually and some others, with respect to the generality of the verse, include all-the-mentioned issues. Islamic legal experts have inferred many of the rules from the Quranic verses.


 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tort civil liability
  • Destruction
  • Indirect causation
  • Extortion
  • payment of undue

الف. فارسی

بجنوردى، سید محمد(1401)‌، قواعد فقهیه‌، ج1،تهران: مؤسسه عروج

جعفری لنگرودی، محمد جعفر(1387)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج3، تهران: انتشارات گنج دانش

کاتوزیان،ناصر(1374)؛الزاماتخارجازقراداد،ج1، تهران: انتشارات دانشگاه

محقق داماد یزدی، سید مصطفى(1406)‌، قواعد فقه، ج2، تهران: مرکز نشر علوم اسلامى‌

ب. عربی

قرآن کریم

اردبیلى، احمد بن محمد‌ (بی­تا)،زبدة البیان فی أحکام القرآن‌، تهران: المکتبة الجعفریة لإحیاء الآثار الجعفریة‌

بجنوردی، سید حسن بن آقابزرگ موسوی(1419)، القواعد الفقهیة،ج4، قم: نشر الهادی

بحرانى، محمد سند‌(1415)، سند العروة الوثقى - کتاب الطهارة؛ ج‌2، قم: انتشارات صحفى‌

 بحرانى، آل عصفور، یوسف بن احمد(1405)‌، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة‌، ج19 و 21، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین‌

جزائرى، سیدمحمد جعفر مروج(1416)‌، هدى الطالب فی شرح المکاسب؛ ج‌3، قم: مؤسسةدار الکتاب‌

جزیرى، عبد الرحمن- غروى، سید محمد- یاسر مازح(1419)‌، الفقه على المذاهب الأربعة و مذهب أهل البیت وفقاً لمذهب أهل البیت علیهم السلام‌، بیروت-لبنان: دار الثقلین‌

جمعى از پژوهشگران زیر نظر شاهرودى، سید محمود هاشمى(1423)‌، موسوعة الفقه الإسلامی طبقاً لمذهب أهل البیت علیهم السلام‌، ج4، قم: مؤسسةدائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام‌

جمعى از مؤلفان(بی­تا)، مجلة فقه أهل البیت علیهم السلام، ج45، قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام‌

حسینی شیرازى، سید محمد(بیتا)، الفقه، القواعد الفقهیة، بی جا.

حسینی مراغی میرعبدالفتاح(1417)، العناوین، ج2، قم، جامعة المدرسین

حلّى، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى‌(بی­تا)، تذکرة الفقهاء، ج2، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام‌، قم

حلّى، ابن ادریس، محمد بن منصور بن احمد(1410)‌، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى‌، ج2، قم: دفتر انتشارات اسلامى

حلّى، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى(1420)‌، تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة، ج3و4، قم: مؤسسة امام صادق علیه السلام‌

خلخالى، سید محمد مهدى موسوى(1427)‌،  فقه الشیعة - کتاب الإجارة، تهران: مرکز فرهنگى انتشارات منیر‌

خویی، سید ابوالقاسم(1412)، مصباح الفقاهه، ج1، تقریر: توحیدی، قم: نشر داوری

راوندى، قطب الدین(1405)، سعید بن عبداللّه‌، فقه القرآن، ج2، قم: کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى- رحمه الله‌

سبحانى‌، جعفر(1416)، نظام المضاربة فی الشریعة الإسلامیة الغراء‌، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام‌

   سبزوارى، سید عبد الأعلى(1413)‌، مهذّب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام‌، ج23، قم: مؤسسة المنار

سبزوارى، على مؤمن قمّى(1421)‌، جامع الخلاف و الوفاق بین الإمامیة و بین أئمة الحجاز و العراق‌، قم: زمینه سازان ظهور امام عصر علیه السلام‌

شهید اول(1417)،الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة، ج‏3،قم: دفترانتشارات اسلامی

شهید ثانی(1413)، مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، ج‏10، قم: مؤسسة المعارف الاسلامیة

شیخ طوسی(1387)، المبسوط فی فقه الامامیة، ج3، تهران: المکتبة المرتضویة لاحیاء الآثار الجعفریة

طرابلسى، ابن براج، قاضى(1406)، المهذب‌، ج1، قم: دفتر انتشارات اسلامى

عاملى، سید محمد حسین ترحینى(1427‌)،  الزبدة الفقهیة فی شرح الروضة البهیة؛ ج‌5، قم: دار الفقه للطباعة و النشر

عراقى، آقا ضیاء الدین، على کزازى‌(1421)، حاشیة المکاسب (تقریرات، للنجم‌آبادی)؛ قم: انتشارات غفور‌

فاضل مقداد، جمال الدین(1419)، کنزالعرفان فی فقه القرآن، ج‏2، تحقیق سید محمد قاضی، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی

قزوینى، سید على موسوى(1424)‌، ینابیع الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام‌، ج2، قم: دفتر انتشارات اسلامى

قزوینى، سید على موسوى‌(1419)، رسالة قاعدة «ما یضمن بصحیحه یضمن بفاسده»‌، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌

قمّى، سید تقى طباطبایى(1426)‌، مبانی منهاج الصالحین، ج‌7، قم: منشورات قلم الشرق‌

قمّى، سید تقى طباطبایى(1425)‌، هدایة الأعلام إلى مدارک شرائع الأحکام‌، قم: انتشارات محلاتی

کاشف الغطاء، حسن بن جعفر بن خضر(1422)‌، أنوار الفقاهة - کتاب المکاسب، عراق- نجف اشرف: مؤسسة کاشف الغطا

کاشف الغطاء، حسن بن جعفر بن خضر(1422)‌، أنوار الفقاهة - کتاب الاجارة، عراق- نجف اشرف: مؤسسة کاشف الغطاء‌

کاشف الغطاء، محمد حسین بن على بن محمد رضا(1359)‌، تحریر المجلة؛ ج‌1، عراق- نجف اشرف: ‌المکتبة المرتضویة‌

   کاشف الغطاء، على بن محمد رضا بن هادى(1381)‌، النور الساطع فی الفقه النافع‌، ج‌1،  عراق- نجف اشرف: مطبعة الآداب‌

کاظمی، فاضل، جواد بن سعد(بی­تا)‌، مسالک الأفهام إلى آیات الأحکام‌، ج3، بی جا

لنکرانى، محمد فاضل موحدى(بی­تا)‌،القواعد الفقهة، بی جا

مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى(14110)‌، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم السلام‌، ج89، لبنان- بیروت: مؤسسة الطبع و النشر‌

مصطفوی، سید محمد کاظم(1421)، مائة قاعدة فقهیة، قم: دفتر انتشارات اسلامى

مکارم شیرازى،ناصر‌(1411)، القواعدالفقهیه، ج‌2، قم: مدرسه امام امیر المؤمنین(ع)

موسوی خمینی، روح الله(بی­تا)، تحریرالوسیلة، ج1،  قم، مؤسسهدارالعلم

میرزاى قمّى،ابوالقاسم(1413)، جامع الشتات فی أجوبة السؤالات‌، تهران: مؤسسه کیهان

‌نائینى، میرزا محمد حسین غروى(1373)‌، منیة الطالب فی حاشیة المکاسب؛ ج‌1، تهران: المکتبة المحمدیة‌

نجفی، محمد حسن(1981)، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، ج24 و37و 40، لبنان- بیروت: دارالاحیاء التراث العربی

نراقی، احمد(1415)، مستند الشیعة فی أحکام الشریعة،ج‏17، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام

   یزدى، سید محمد کاظم طباطبایى(1409)‌، العروةالوثقى فیما تعم به البلوى‌، ج2،  لبنان- بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‌

یزدى، سید محمد کاظم طباطبایى(1419)‌، العروة الوثقى فیما تعم به البلوى(المحشّى)، ج5، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین­حوزه علمیه قم